WiÄ™kszość z Was w codziennym życiu prawdopodobnie czÄ™sto spotykaÅ‚a siÄ™ z pojÄ™ciami takimi jak fundusz remontowy, wczasów pracowniczych, alimentacyjny. I pewnie każdy bez problemu mógÅ‚by powiedzieć co pojÄ™cia te oznaczajÄ…. Stosunkowo jednak nie dawno, pojawiÅ‚ siÄ™ nowy dla nas termin: fundusz inwestycyjny. Jego znaczenie nie jest już tak Å‚atwo rozszyfrować, a jeszcze trudniej zgadnąć po co i dla kogo zostaÅ‚ stworzony.
Zacznijmy jednak od spraw najprostszych.
Zgodnie z definicjÄ… z encyklopedii "fundusz" jest to wyodrÄ™bniony zasób Å›rodków majÄ…tkowych przeznaczonych na okreÅ›lony cel. Fundusz to pewna masa pieniÄ™dzy. W opisywanym przez nas przypadku celem, na jakie Å›rodki pieniężne majÄ… być przeznaczone, sÄ…, jak wynika z nazwy, inwestycje.
DziaÅ‚alność funduszy inwestycyjnych w Polsce normuje, znowelizowana ostatnio, Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997r. o funduszach inwestycyjnych. WÅ‚aÅ›nie wspomniana ustawa zawiera chyba najpeÅ‚niejsza definicjÄ™ pojÄ™cia "fundusz inwestycyjny". Zgodnie z niÄ…, fundusz inwestycyjny jest osobÄ… prawnÄ…, której wyÅ‚Ä…cznym przedmiotem dziaÅ‚alnoÅ›ci jest lokowanie Å›rodków pieniężnych zebranych publicznie lub niepublicznie, w okreÅ›lone w ustawie papiery wartoÅ›ciowe i inne prawa majÄ…tkowe.
Fundusz inwestycyjny jest instytucjÄ…, która lokuje powierzone mu przez nas Å›rodki w różne instrumenty dostÄ™pne na rynku finansowym. DziÄ™ki lokatom możemy spodziewać siÄ™ zysków przewyższajÄ…cych najkorzystniejsze odsetki od lokat bankowych.
Każda osoba prawna może jednak działać jedynie poprzez swoje organy. Organem funduszu inwestycyjnego jest towarzystwo funduszy inwestycyjnych.
Towarzystwo musi dziaÅ‚ać w formie spóÅ‚ki akcyjnej. Jego wÅ‚aÅ›cicielami sÄ… najczęściej renomowane firmy finansowe: banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, zagraniczne firmy wyspecjalizowane w inwestowaniu. WyÅ‚Ä…cznym zadaniem towarzystwa jest tworzenie funduszy inwestycyjnych, zarzÄ…dzanie nimi, reprezentowanie ich wobec osób trzecich oraz zarzÄ…dzanie zbiorczym portfelem papierów wartoÅ›ciowych.
Najważniejsze pojęcie mamy już chyba rozszyfrowane, przejdźmy zatem dalej.
Dla kogo sÄ… fundusze
Fundusze zostaÅ‚y stworzone dla ludzi, którzy chcieliby pomnażać swoje oszczÄ™dnoÅ›ci wykorzystujÄ…c duże możliwoÅ›ci osiÄ…gania zysków na rynku finansowym, ale jednoczeÅ›nie sami nie znajÄ… siÄ™ na tym rynku, jego instrumentach, nie potrafiÄ… sporzÄ…dzać analiz uÅ‚atwiajÄ…cych podejmowanie decyzji inwestycyjnych bÄ…dź po prostu nie majÄ… czasu na Å›ledzenie bieżących informacji i na aktywne inwestowanie. Innym powodem korzystania z usÅ‚ug funduszy może być również brak dostÄ™pu drobnych inwestorów
do niektórych instrumentów i metod inwestowania.
Tym wszystkim zajmujÄ… siÄ™ osoby zarzÄ…dzajÄ…ce poszczególnymi funduszami i podejmujÄ…ce w imieniu uczestników funduszu decyzje inwestycyjne. Ich podstawowym zadaniem jest osiÄ…ganie jak najwyższej stopy zwrotu z zainwestowanych Å›rodków. W zależnoÅ›ci od rodzaju funduszu jakim zarzÄ…dzajÄ…, mogÄ… dokonywać inwestycji w ryzykowne instrumenty jak np. akcje, transakcje terminowe, udziaÅ‚y w spóÅ‚kach z o.o. lub też w bezpieczne instrumenty: obligacje Skarbu PaÅ„stwa, komunalne, bony skarbowe itp.
Obok osób fizycznych w funduszach mogÄ… lokować swoje Å›rodki również osoby prawne oraz podmioty organizacyjne nie posiadajÄ…ce osobowoÅ›ci prawnej.
Depozytariusz i agent transferowy
Jak już wiemy, zgodnie z obowiÄ…zujÄ…cÄ… ustawÄ… o funduszach inwestycyjnych, tworzeniem funduszy zajmujÄ… siÄ™ towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Fundusz może zostać utworzony wyÅ‚Ä…cznie za zgodÄ… Komisji Papierów WartoÅ›ciowych i GieÅ‚d. WpÅ‚acajÄ…c Å›rodki do funduszu, nabywasz jego jednostki uczestnictwa i stajesz siÄ™ jednym z wielu jego uczestników.
Å»eby zapewnić bezpieczeÅ„stwo zgromadzonych przez fundusz aktywów (wszystkich powierzonych mu Å›rodków) sÄ… one przechowywane u depozytariusza tzn. w wybranym banku z siedzibÄ… na obszarze Polski (lub w Krajowym Depozycie Papierów WartoÅ›ciowych SA). Depozytariusz obok podstawowego obowiÄ…zku przechowywania aktywów, ma również obowiÄ…zek:
prowadzić rejestr aktywów,
dbać o zapewnienie zgodności operacji wykonywanych przez fundusz z prawem i regulaminem funduszu, w tym:
odkupywania jednostek,
prawidÅ‚owego obliczania wartoÅ›ci aktywów netto i jednostki uczestnictwa,
prawidÅ‚owego wykorzystania dochodów funduszu.
Towarzystwo funduszy inwestycyjnych, koncentrujÄ…c siÄ™ na zarzÄ…dzaniu funduszami, może zatrudnić specjalnÄ… firmÄ™ do prowadzenia ewidencji rachunków uczestników tzw. agenta transferowego.
Agent transferowy wykonuje, na rzecz towarzystwa funduszy inwestycyjnych, wszystkie czynności administracyjne w zakresie:
przyjmowania od dystrybutorów zleceÅ„ i potwierdzeÅ„ wpÅ‚at uczestników,
prowadzenia rejestrów uczestników,
udzielania uczestnikom wszelkich informacji dotyczÄ…cych ich inwestycji.
Co to jest jednostka uczestnictwa i ile jest warta?
Przypomnijmy, fundusze inwestycyjne:
otwarte - zbywajÄ… jednostki uczestnictwa,
zamknięte i mieszane - emitują certyfikaty inwestycyjne.
Większość funduszy inwestycyjnych w Polsce to fundusze otwarte. Każdy z nas ma zatem przede wszystkim możliwość nabywania jednostek uczestnictwa. Wyjaśnijmy jednak czym jest taka jednostka?
WpÅ‚acajÄ…c do funduszu pieniÄ…dze stajesz siÄ™ jednym z wielu jego uczestników. DziÄ™ki temu, że jest was wielu, zarzÄ…dzajÄ…cy dysponuje dużą sumÄ… pieniÄ™dzy, którÄ… inwestuje w różne instrumenty finansowe. W zamian za Twoje pieniÄ…dze, fundusz zbywa na TwojÄ… rzecz jednostki uczestnictwa. StanowiÄ… one prawo majÄ…tkowe uczestnika funduszu (prawo do udziaÅ‚u w majÄ…tku).
Cena po jakiej fundusz zbywa jednostki nie jest stała i może zmieniać się każdego dnia. Zależy ona od tego, ile warte są danego dnia wszystkie instrumenty (akcje, obligacje itd.) jakie zawiera portfel funduszu, a innymi słowy ile jest warte to w co zarządzający zainwestował.
Å»eby ta bieżąca wartość portfela byÅ‚a znana, fundusz wycenia codziennie swój portfel lokat na podstawie bieżących notowaÅ„ instrumentów w jakie zainwestowaÅ‚. I tak, przykÅ‚adowo: wartość wiÄ™kszoÅ›ci akcji wycenia na podstawie dziennych kursów (cen) akcji na gieÅ‚dzie, CeTO.
Po obliczeniu bieżącej wartoÅ›ci portfela i odjÄ™ciu od niej wszystkich zobowiÄ…zaÅ„ funduszu, dzieli jÄ… przez liczbÄ™ przysÅ‚ugujÄ…cych wszystkim uczestnikom jednostek uczestnictwa (liczbÄ™ już zbytych uczestnikom jednostek). W ten sposób oblicza wartość aktywów netto przypadajÄ…cych na jednostkÄ™ uczestnictwa i jednoczeÅ›nie bieżąca wartość jednostki.
Wycena portfela funduszu i wartości jednostki
Każdy uczestnik może Å‚atwo obliczyć aktualnÄ… wartość swoich Å›rodków ulokowanych w funduszu mnożąc bieżącÄ… wartość jednostki przez liczbÄ™ posiadanych jednostek.
Portfel lokat funduszu jest źródÅ‚em osiÄ…ganych przez fundusz dochodów. Dochody te przysÅ‚ugujÄ… uczestnikom proporcjonalnie do liczby posiadanych tytuÅ‚ów uczestnictwa. W funduszach otwartych dochody uczestników funduszu majÄ… postać wzrostu wartoÅ›ci jednostki uczestnictwa. Im wyższa wartość jednostki tym wiÄ™ksza caÅ‚kowita wartość Å›rodków ulokowanych w funduszu.
Codzienne wyceny jednostek można znaleźć w prasie, na stronach internetowych funduszy, niektórych domów maklerskich lub też w specjalistycznych serwisach.
