W zależnoÅ›ci od przyjÄ™tych kryteriów możemy w różny sposób klasyfikować fundusze inwestycyjne. Dwa najważniejsze kryteria to kryterium prawne, wynikajÄ…ce z obowiÄ…zujÄ…cej w Polsce Ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 roki o funduszach inwestycyjnych, oraz kryterium zwiÄ…zane z dokonywanymi przez fundusze lokatami.
Klasyfikacja prawna
1. Otwarte
Najpopularniejszy rodzaj funduszu inwestycyjnego w Polsce. Może lokować swoje środki (w ściśle określonych proporcjach) wyłącznie w:
papiery wartościowe emitowane lub gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski (np. obligacje),
papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym,
papiery wartościowe dopuszczone do publicznego obrotu, nabywane w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej jeśli będą w ciągu roku notowane na rynku regulowanym (GPW, CeTO),
inne zbywalne papiery wartoÅ›ciowe i krótkoterminowe wierzytelnoÅ›ci pieniężne, których wartość rynkowa może być ustalona w każdym czasie (do 10% aktywów).
Fundusz otwarty zbywa jednostki uczestnictwa (stanowiące prawo udziału w aktywach netto funduszu) i dokonuje ich odkupienia zawsze na żądanie uczestnika funduszu. Uczestnikiem funduszu otwartego może zostać każdy.
2. Specjalistyczne otwarte
Specyficzny rodzaj funduszu otwartego. Podstawowa różnica polega na tym, że statut funduszu Å›ciÅ›le okreÅ›la, kto może być uczestnikiem funduszu (np. wyÅ‚Ä…cznie osoby prawne), a także może wprowadzać dodatkowe warunki, na jakich uczestnik może żądać odkupienia jednostek uczestnictwa (np. dotyczÄ…ce terminu odkupienia). Taki rodzaj fundusz jest wykorzystywany do tworzenia tzw. III filaru ubezpieczeÅ„ emerytalnych (skupia uczestników pracowniczych programów emerytalnych).Jeżeli uczestnikami funduszu
sÄ… wyÅ‚Ä…cznie osoby prawne wówczas fundusz może stosować politykÄ™ inwestycyjnÄ… wÅ‚aÅ›ciwÄ… dla funduszy mieszanych.
3. Zamknięte
Mogą inwestować w:
papiery wartościowe,
wierzytelnoÅ›ci, z wyjÄ…tkiem wierzytelnoÅ›ci wobec osób fizycznych,
udziaÅ‚y w spóÅ‚kach z ograniczonÄ… odpowiedzialnoÅ›ciÄ…,
waluty,
prawa pochodne od praw majątkowych będących przedmiotem lokat,
transakcje terminowe,
zbywalne towary giełdowe (nabywane na giełdach towarowych).
4. Specjalistyczne zamknięte
Szczególna forma funduszu zamkniÄ™tego. Certyfikaty inwestycyjne tych funduszy nie podlegajÄ… obowiÄ…zkowi wprowadzenia do obrotu publicznego. MogÄ… być papierami wartoÅ›ciowymi imiennymi lub na okaziciela, a jedynie te dopuszczone do publicznego obrotu mogÄ… być wyÅ‚Ä…cznie na okaziciela. MożliwoÅ›ci inwestycyjne takiego funduszu sÄ… wiÄ™ksze niż f. zamkniÄ™tego i obejmujÄ… dodatkowo:
prawa wÅ‚asnoÅ›ci do nieruchomoÅ›ci gruntowych oraz budynków i lokali,
udziaÅ‚y we wspóÅ‚wÅ‚asnoÅ›ci nieruchomoÅ›ci.
5. Mieszane
Forma poÅ›rednia miÄ™dzy funduszem otwartym, zamkniÄ™tym. Emituje certyfikaty inwestycyjne, ale musi je odkupywać od uczestników na ich żądanie, nie rzadziej niż raz w roku. Certyfikaty wprowadzane sÄ… do obrotu publicznego, a nastÄ™pnie na rynek regulowany.Może lokować swoje Å›rodki w zbywalne:
papiery wartościowe,
wierzytelności pieniężne o terminie wymagalności nie dłuższym niż rok
udziaÅ‚y w spóÅ‚kach z ograniczonÄ… odpowiedzialnoÅ›ciÄ…
waluty.
Możliwości inwestycyjne są w nich większe niż w funduszach otwartych, ale mniejsze niż w zamkniętych.
Klasyfikacja ze względu na rodzaj dokonywanych lokat
1. Akcyjne
InwestujÄ… przede wszystkim w akcje spóÅ‚ek dopuszczonych do publicznego obrotu. Co najmniej 60% powierzonych Å›rodków inwestujÄ… w akcje spóÅ‚ek gieÅ‚dowych. W zależnoÅ›ci od tego w jakie spóÅ‚ki inwestujÄ… (o ugruntowanej pozycji, wysokich dywidendach czy też dajÄ…cych szybki, ale niepewny zysk) ich polityka może mieć bardziej lub mniej agresywny charakter. DoÅ›wiadczenia rynku amerykaÅ„skiego wskazujÄ…, że po kilkunastu latach na akcjach zarabia siÄ™ lepiej, niż na obligacjach. Dlatego wÅ‚aÅ›nie
w fundusze akcyjne inwestuje się na długo.
1.a) Indeksowe
Stanowią osobna kategorię f. akcyjnych. Skład ich portfela jest zbliżony do składowych danego indeksu giełdowego tzn. takie same akcje i w takim samym proporcjach, jak np. WIG, czy WIG20.
2. Zrównoważone/Hybrydowe
InwestujÄ… zarówno w akcje, jak i instrumenty dÅ‚użne.UdziaÅ‚ akcji w stosunku do innych instrumentów w portfelu typowego funduszu zrównoważonego wynosi od 40% - 60%.
3. Obligacji
InwestujÄ… gÅ‚ównie w papiery wartoÅ›ciowe o staÅ‚ym dochodzie: bony, obligacje skarbowe oraz instrumenty dÅ‚użne emitowane przez przedsiÄ™biorstwa i wÅ‚adze samorzÄ…dowe.
4. Rynku pieniężnego
Inwestują w takie instrumenty jak: bony skarbowe, certyfikaty depozytowe, bony komercyjne, zabezpieczone w 100% porozumienia odkupu. Charakteryzują się najniższym ryzykiem, ale i też stosunkowo niewielkim dochodem. Ich stopa zwrotu powinna jednak przekraczać oprocentowanie korzystnych lokat bankowych.
Klasyfikacja ze względu na ponoszone ryzyko
1. Prywatyzacji
Najbardziej ryzykowne ze wzglÄ™du na przewagÄ™ w portfelu akcji. InwestujÄ… w papiery wartoÅ›ciowe zwiÄ…zane z Programem Powszechnej Prywatyzacji: akcje NFI, akcje spóÅ‚ek uczestniczÄ…cych w programie).
2. Akcji
Równie ryzykowne, ze wzglÄ™du na inwestycje gÅ‚ównie w akcje. MogÄ… przynieść duży zysk, ale i duża stratÄ™.
3. Zrównoważone
DywersyfikujÄ… ryzyko poprzez inwestycje w obligacje. UdziaÅ‚ akcji w portfelu wynosi nie wiÄ™cej niż 60% aktywów. W celu minimalizacji ryzyka, fundusz unika lokat spekulacyjnych.
4. Stabilnego wzrostu
Celem ich jest zapewnienie regularnego dochodu. InwestujÄ… gÅ‚ównie w obligacje i bony skarbowe.
5. III filaru (zabezpieczenia emerytalnego)
Swoje Å›rodki lokujÄ… w instrumenty finansowe rynku pieniężnego o wysokim stopniu bezpieczeÅ„stwa, w papiery wartoÅ›ciowe o niskim stopniu ryzyka (np. papiery emitowane przez Skarb PaÅ„stwa oraz samorzÄ…dy terytorialne). Część Å›rodków utrzymywana jest na lokatach bankowych.
6. Papierów dÅ‚użnych
Bezpieczny rodzaj funduszu ze względu na inwestycje w obligacje Skarbu Państwa o dłuższym terminie wykupu, obligacje komunalne, oraz częściowo w instrumenty rynku pieniężnego. Fundusz nie inwestuje w akcje.
7. Rynku pieniężnego
Najbezpieczniejszy rodzaj funduszy. Część Å›rodków utrzymuje na lokatach bankowych. Inwestuje w: bony skarbowe, certyfikaty depozytowe, bony komercyjne, zabezpieczone w 100% porozumienia odkupu, a wiec instrumenty o minimalnym stopniu ryzyka.
Klasyfikacja ze wzglÄ™du na wysokość i sposób pobierania opÅ‚aty manipulacyjnej
1. Typu load
Pobierają opłaty manipulacyjne. Opłata naliczana jest od inwestowanej kwoty i najczęściej wynosi od 3,5% do 8%.
2. Typu no-load
Nie pobierają opłaty manipulacyjnej.
Klasyfikacja ze względu na specjalizację
1. Branżowe
Wyspecjalizowane fundusze o podwyższonym ryzyku, inwestujące w wybrane branże przemysłowe.
2. Venture capital
Zamknięte fundusze inwestujące w przedsięwzięcia o wysokim stopniu ryzyka.
3. Multifundusze
Ich portfel składa się z innych funduszy.
